Aile ve Ebeveynlik Ergenlik

ERGENLERLE İLETİŞİM

Ergenler büyümek ister ve bu süreçte onlara yardım etmemiz gerekir. Onlara yakın dururken  bir yandan da özgür kalmalarını nasıl sağlarız?

Ergenler Bir Öyle Bir Böyle Davranır

Çocuğunuz ergenliğe girdiğinde “Bugün nasılsın?” sorusunu bile özel hayatına müdahele gibi görebilir. Daha öceden iyi bir ilişkiniz varken şimdi sizin düşüncenizi, önerilerinizi dinlemiyor ve sesininizi yükseltmediğiniz halde sizi bağırmakla suçluyor olabilir.

Bu senaryo bu yaş grubu için tipik bir senaryodur ve bu tabloda çocuğunuz sizin varlığınıza bile tahammül edemez hale bile gelebilir. Birkaç yıl önce eteğinizin dibinden ayrılmayan çocuk şu anda sizinle yada aileden birileriyle yanyana görünmek istemez. Siz evrendeki en kötü anne babaya dönüşmüşsünüzdür ancak birisinin onu dinlemesine ihtiyacı olduğunda kapınızı tekrar çalacaktır.

Peki neler oluyor? Kendisini buluyor. Büyümenin gerekli olduğu kadar sinir bozucu, karmaşık ve ağrılı bir dönemidir bu. Bir çocuğun bağımsızlığı için verdiği savaş kendisini devamlı tekrarlayan bir itme ve çekme döngüsü gibidir diyor New York Üniversitesinden gelişim psikoloji uzmanı Dr.Larry Aber. Çocuğunuz sınırları zorlamaya çalışır ve sizden ayrılmayı denemek ister diye devam ediyor. Bunu başarabileceğine inandığında ise sizden uzaklaşır. Hayat ona çok korkutucu geldiğinde ise tekrar size geri döner. Ergenlerin en önemli gelişim amaçlarından biri kendi kimliklerini şekillendirmeleri ve ailelerinden ayrılmalarıdır diyor Dr. Robin M. Deutsch . Bunun sonucu bir deri değişimidir. Kendilerini kendilerine, ailelerine kanıtladıkça ve bağımlılıktan kurtuldukça kendi kararlarını kendileri vermeye ve sorumluluk almaya hazır olacaklardır.  Problem şu ki düşünme, planlama ve kontrol etme becerileri hala gelişiyor ve ergenin beynindeki mantık ile duyguları devamlı bir çatışma içinde oluyor ve bu çatışmayı genellikle duygular kazanıyor. Çocuk psikoloğu Ron Zodkevitch’e göre bu yaş çocuğu genellikle kendisini güçsüz hisseder.

Bu başkakaldırı ve cesaret gösterisinin altında güvensizlik yatar. Bunu sakin tutmaya çalışmak ve onunla yaşamak gerçekten zordur. O sizi kararlı bir şekilde uzak tutmaya çalışırken bir ergene yakın durabilmek sabır ve beceri gerektirir. Ama sakın olup sağduyulu davranarak kendinize de zarar vermeden bu zorlu yılları atlatabilirsiniz.

Süprizlere Hazırlıklı Olun

Bu gelişimsel bir gerçek. Her ergen bir gün öyle bir gün böyle olabilir. Aber’e göre ergenler daha fazla özerklik istiyor ve kendilerini etkileyen kararların alınmasında daha fazla etkileri olsun istiyorlar. Ergenler her ne kadar annebabaların söylediklerini umursamıyormuş gibi görünseler de araştırmalar bunun tam tersini söylüyor. Bir yandan büyümenin kendine getirecekleri özgürlük için can atarlarken bir yandan da hala size yakın olmaya, güvende ve belirli bir konfor içinde olmaya ihtiyaçları var.

Nasıl Başa Çıkarsınız?

Büyük resme bakın. Geride durup duruma dışarıdan bakmak lazım. Çocuklarım genel olarak nasıl? İyi bir insan olarak yetişebiliyorlar mı? Hemen sert bir tepki vermeden önce belirli bir süre düşünün, reaksiyon vermeden önce bu davranışlarının altında yatan şeyin ne olduğunu düşünün.  

Tuzağa Düşmeyin

Çocuğunuz sizin sesinizi duymaya tahammül edemiyor olabilir, yada sizinle ortalıklarda görünmek istemeyebilir. Bu tür hareketleri şahsi olarak algılamamalısınız çünkü öyle değiller. Bu sadece bağlılıklarının ailesinden arkadaşlarına doğru değiştiğini gösteriyor. O sizsiz de bir kişi olabileceğini ispatlamaya çalışırken bir yandan bilinçsizce kendisini sizin bir uzantınız gibi görmeye devam eder. Başkalarının ne düşündüğü onlar için çok büyük önem taşır o yüzden sizin yaptığınız herşeyin onu yansıtıcağını bilir ve bundan endişelenir.

Nasıl Başa Çıkarsınız?

Sizden ve aileden gittikçe uzaklaşan bir çocuğunuzun olması sizi üzebilir. Çocuğunuzun “senden nefret ediyorum” gibi tepkileri karşısında tepki vermeyin. Yürüyün ve kendinizi sakinleştirin, çocuğunuzla uygun bir zamanda konuşun. Bu kabalığı tolere etmek değildir. Çocuğunuz sınırı aştığını ve buna izin verilmeyeceğini bilmeli bu konuyu sakin bir zamanda onunla konuşun

Görüşlerine Dğer Verin;

Çocuklar sizin onlara karşı tavırlarınıza ve onlarla ilgili düşüncelerinize karşı hassastırlar. Özellikle onun özgürlüğüne saygı gösterip göstermediğinize. Psikiyatrist Susan Bartel “Ergenler günlük sıradan bir konuşmayı büyük bir kavgaya dönüştürmek konusunda çok iyidirler” diyor. Bu kavgalar ödevlerini yemekten önce mi sonra mı yapmasının daha iyi olacağıyla ilgili değildir. Kendi sorumlulujklarını yerine getirmekte ona güvenip güvenmediğiniz konusundadır.

Ne yapalım?

Ona fikirlerini sorun. Bu yıl tatil için nereye gidelim? Hangi bilgisayarı alalım? Hangi filmi izleyelim? Bazen ona seçme şansı vermeniz seçimin kendinden daha önemli bir hal alır. Bu onların fikrine ve görüşüne önem verdiğinizi gösterir ve onu ciddiye aldığınızı. Gerçek olmayan riskli durumlarla ilgili konuşarak bu konularda ilerde doğru karar vermeleri için yardım edin. “Eğer arkadaşın su şişesine votka koyup okula getirirse ne yaparsın?” gibi sorular sorun. Olabilecek senaryolar üzerine konuşun. Bu şekilde davranışının ne gibi riskler doğuracağını öğrenecektir.

Yakın Durun

Kızının kıyafet ve dışarı çıkma ile ilgili diğer kurallar yüzünden onun hayatını mahvettiğinizi söyleyebilir ve sizi anne olarak reddebilir. Fakat öyle değildir. Kendisini çocuk olan statüsünü reddediyordur. Eğer siz onun hayatını daha da çok kontrol etmeye kalkarsanız o daha da dik başlı olacaktır.

Ne yapalım?

Kesin olalım ama bir yandan da bazı şeyleri farklı yollardan yapmaya da açık olalım.

Bartell, Ailesinin genellikle adil ve mantıklı olduğunu düşünen ergenler kestrip atan ve çok katı olan ailelere sahip ergenlere göre ailelerine daha bağlıdırlar diyor.

Aile geleneğine gelince değerleri korumak gerekir ama herkesin değişen ihtiyaçlarını da dikkate alarak. Her haftasonu ailecek bir aktivite yapmak bir kuralsa çocuklar bunu yapmak istemez ama bunun bir seçenek olmadığını bilir. Zaman ona uymuyorsa ona da uyan bir zaman belirlenir ama ortak bir aktiviteden ödün verilmez.

Çocuğunuz aranıza koyduğa boşluğa saygı gösterin ona boşluk yaratın

Eğer çocuğunuz devamlı odasında oturuyor ama sağlıklı ve okulda başarılı, arkadaşlarıyla okul dışında buluşuyorsa kendisine biraz gizlilik istiyor demektir.

Bartel, “Özellikle ön ergenlikte çocukların ağzı çok sıkıdır ve aileleriyle fazla birşey paylaşmazlar” diyor. Onlar kendi planlarını yapmak isterler, kendi arkadaşlarını seçmek isterler, düşüncelerinde özgür olmak isterler. Her şey sizlerle paylaşmayarak bunu başarmaya çalışırlar.

Ne yapalım?

Deutsch diyor ki Çocuğunuzun sizden uzaklaştığını hissetmeniz onun güvende olmadığını düşünmenize sebep olur. Ama diğer taraftan siz onun daha bağımsız olmasını isterken bir yandan da sizden uzaklaşmasını istemezsiniz. Kendi özgüveninizi güçlendirmek adına böyle zamanlarda ebeveynlik harici kendinize vakit ayırıp eğlenceli ve sizi mutlu edecek bir şeyler yapabilirsiniz. Daha önceden çocuğunuza ayırdığınız vakti ve enerjiyi daha iyi değerlendirmiş olursunuz.

İpleri Yavaş Yavaş Gevşetin

Ergenler kendi kararlarını vermeyi isterler, bu onların kendi hayatlarının kumadasını almalarının tek yoludur. Problem şudur ki onlar hala öğreniyorlar ve bu konuda yeterince iyi değiller.

Ne yapalım?

Çocuklar sağlıklarını riske atablir ve hata yapabilirler. Bunun ne kadar ve ne zaman olacağı yaşa, onların karekterine ve geçmişte ne kadar sorumluluk sahibi olduğuna bağlıdır. Siz 14 yaşındayken nasıldınız? Çocuğunuzun genel olarak sorumlu olup olmadığına bakın. Belki de direksiyonu eline almasının zamanı gelmiştir. Evet belki korkutucu ama Deutch’a göre kontrolü sizin istediğinizin yapılması yönünde ele almanız bir hata. Çocuğunuzla uzlaşmalı ve ara yolu bulmalısınız. Çocuğunuz genellikle zamanında eve geliyorsa özel durumlarda 30 dakika ekstra izin verebilirsiniz. Güvendikçe daha fazla özgürlük vereceksinizdir. Özgürlük konusunda ona hak vermiyor bile olsanız, saygı göstererek dinlemeniz gerekir ama bu sırada ders vermeniz doğru olmanız. Siz bir şans verdiniz ve o bunu suistimal ettiyse ben sana söylemiştim demek yerine durumun sakıncalarını söyleyin, o bu gibi durumlardan ders çıkaracaktır.

Büyükanne ve babalar yardımcı olabilir.

Ergeni aile büyükleriyle (amca, hala, büyükanne büyük baba vb.)  güven dolu bir ilişki kurması için teşvik etmek gerekir. Bir diğer yetişkin olaylara daha az duygusal yaklaşıp çocukla ebeveyn arasında arabuluculuk yapabilir.

0 thoughts on “ERGENLERLE İLETİŞİM”

Bir Cevap Yazın